Een kaak die knakt of klikt: wat het is en hoe kaakfysiotherapie helpt

Een kaak die knakt bij het gapen, klikt tijdens het kauwen of af en toe vastzit. Vervelend en soms een beetje alarmerend, maar in de meeste gevallen goed te behandelen. Ongeveer 20 tot 30 procent van de bevolking ervaart in enige mate klachten van het kaakgewricht. Kaakfysiotherapie is een specialisatie die zich precies op deze klachten richt: het kaakgewricht, de kaakspieren en de omliggende structuren in het hoofd-halsgebied. Of je nu al jarenlang last hebt of de klacht pas recent is begonnen, een kaakfysiotherapeut kan je helpen uitzoeken wat er speelt en wat daarvoor nodig is.

Afspraak maken

Kaakfysiotherapie is een specialisatie binnen de fysiotherapie die zich richt op klachten van het kaakgewricht, de kaakspieren en de omliggende structuren in het hoofd-halsgebied. Het kaakgewricht, ook bekend als het temporomandibulair gewricht (TMG), verbindt de onderkaak met de schedelbasis. Klachten aan dit gewricht worden ook wel aangeduid als CMD: craniomandibulaire dysfunctie.

Wat er in je kaak gebeurt bij dat knakkende geluid

Het kaakgewricht is een van de drukst gebruikte gewrichten in je lichaam. Bij normaal dagelijks gebruik maakt het meer dan 2.000 bewegingen per dag, bij praten, kauwen, gapen en slikken. Geen wonder dat het gewricht kwetsbaar is voor overbelasting, spanning of kleine verstoringen in de mechaniek.

Het knakkende of klikkende geluid ontstaat bijna altijd in het temporomandibulair gewricht. In dit gewricht zit een kraakbeenschijfje, de discus, die als een soort kussen functioneert tussen het gewrichtshoofd van de onderkaak en de schedelbasis. Wanneer dit schijfje iets uit zijn normale positie raakt, kan het bij elke beweging een klik- of knakgeluid produceren. Dat klinkt misschien heftig, maar het is een anatomisch veelvoorkomend fenomeen.

Er zijn meerdere oorzaken mogelijk. Langdurige kaakspanning door stress is veelgenoemd, net als tandenknarsen of klemmen 's nachts, ook wel bruxisme of kaakklem genoemd. Maar ook een traumatische aanleiding zoals een klap op de kaak, een lange tandheelkundige behandeling waarbij de mond lang open heeft gestaan, of een veranderde bitstand kunnen bijdragen aan klachten. In sommige gevallen ontwikkelen zich bijkomende klachten zoals spanningshoofdpijn, nekpijn of zelfs tinnitus, wat aangeeft hoe nauw het kaakgebied samenhangt met de rest van het hoofd-halsgebied.

Het verschil tussen onschuldig knakken en een klacht die aandacht verdient

Niet elk knakkend geluid vraagt om directe actie. Als je kaak klinkt maar je er verder geen last van hebt, geen pijn ervaart en de beweging niet belemmerd is, dan is er meestal geen reden tot zorg. Een op zichzelf staand klikgeluid zonder andere symptomen valt bij veel mensen in de categorie "onschuldig mechanisch fenomeen".

Dat verandert wanneer er andere signalen bij komen. Overweeg een afspraak te maken bij een kaakfysiotherapeut als je een of meer van de volgende ervaringen herkent:

• De kaak klikt of knakt gecombineerd met pijn in de kaak, voor het oor of in de slapen
• Je mond gaat minder ver open dan normaal, of je kaak vergrendelt soms
• Je merkt 's ochtends bij het wakker worden gespannen kaken of gevoelige tanden
• Je ervaart aanhoudende hoofdpijn of nekpijn die je moeilijk kunt verklaren
• Het klikgeluid is in de loop der tijd luider of frequenter geworden

Bij al deze signalen is het zinvol om te laten onderzoeken of er sprake is van CMD of een andere kaakgewrichtsstoornis. Hoe eerder je een specialist raadpleegt, hoe meer behandelmogelijkheden er zijn en hoe kleiner de kans dat klachten zich verder ontwikkelen.

Wat een kaakfysiotherapeut onderzoekt en doet

Kaakfysiotherapie is bij MCNO Fysio de Wedren opgenomen als aparte specialisatie, met eigen therapeuten en een eigen behandelaanbod. Het is geen bijvak aan de zijlijn van de algemene fysiotherapie.

Bij je eerste afspraak start de kaakfysiotherapeut met een uitgebreid kaakonderzoek. Dat bestaat uit een gesprek over je klachten, gevolgd door een bewegingsonderzoek van het kaakgewricht: hoe ver je je mond kunt openen, of de beweging symmetrisch verloopt, of er drukpijn is in de kaakspieren of rondom het gewricht. Ook de nek en schouders worden vaak meegenomen in dit onderzoek, omdat spanning in die gebieden de kaakklachten kan versterken of veroorzaken.

Op basis van dat onderzoek stelt de kaakfysiotherapeut een persoonlijk behandelplan op. Dat plan kan bestaan uit manuele therapie aan het kaakgewricht zelf, dry needling van overbelaste kaakspieren, oefentherapie voor de kaak, ontspanningstechnieken en instructies over houding en kaakgebruik. In sommige gevallen wordt ook biofeedback ingezet, waarbij je leert bewust te herkennen wanneer je je kaken onnodig aanspant. Welke combinatie van methoden het meest geschikt is, verschilt per persoon en per klacht, en vraagt om een eigen aanpak.

Zo ziet een behandeltraject bij MCNO Fysio de Wedren eruit

Een behandeltraject voor kaakklachten heeft een duidelijke opbouw. De meeste patiënten ervaren merkbare verbetering binnen 4 tot 8 weken, afhankelijk van de aard en ernst van de klacht. Gemiddeld bestaat een traject uit 6 tot 10 sessies.

Stap 1: Intake en kaakonderzoek
De kaakfysiotherapeut brengt je klachten in kaart: wanneer ze zijn ontstaan, wat ze uitlokt of verergert, en welke invloed ze hebben op je dagelijks leven. Vervolgens volgt het bewegingsonderzoek van het kaakgewricht en de omliggende spieren.

Stap 2: Diagnose en persoonlijk behandelplan
Op basis van het onderzoek stelt de therapeut een diagnose en bespreekt die met je. Samen stel je het behandelplan op: welke technieken worden ingezet, hoe vaak je komt en wat je tussen de sessies zelf doet.

Stap 3: Behandelsessies
De daadwerkelijke behandelingen starten. Dat kan manuele therapie aan het gewricht zijn, dry needling in overbelaste spieren, oefentherapie voor de kaak, of een combinatie. Elke sessie bouwt voort op de vorige.

Stap 4: Oefeningen en aanpassingen thuis
Tussen de sessies doe je zelf oefeningen thuis. Je leert ook je kaakhouding overdag bewuster te sturen: minder kauwen op pennen of nagels, kaken loskoppelen als je gestrest bent, rustige mondademhaling stimuleren.

Stap 5: Evaluatie en afsluiting
Na het behandeltraject kijken we samen terug: zijn de doelen bereikt, zijn er nog resterende klachten, en wat heb je nodig om de situatie stabiel te houden? Bij terugval is een vervolgafspraak altijd mogelijk.

Neem de stap die bij je past. Als je nog niet zeker weet of je klacht ernstiger is dan je denkt, hoef je ook niet direct een volledig traject in te gaan.

Gratis inloopspreekuur
Nog niet zeker of kaakfysiotherapie bij jouw klacht past? Kom langs bij ons gratis inloopspreekuur. Zonder verwijzing, zonder verplichting, gewoon een eerste gesprek met een van onze fysiotherapeuten.

Wat je zelf kunt doen bij een knakkende kaak

Naast professionele behandeling zijn er een aantal dingen die je zelf kunt doen om de klachten te verminderen of in ieder geval niet te laten verergeren. Dit zijn geen vervangers voor een goede diagnose, maar ze helpen je al op weg.

Let op je kaakhouding overdag. Kaken horen licht uit elkaar te zijn als je ze niet gebruikt. De tanden mogen licht contact maken, maar de kaakspieren horen ontspannen te zijn. Als je merkt dat je je kaken aanspant terwijl je werkt, concentreert of rijdt, is dat een signaal om even bewust los te laten.

Vermijd kaakbelastende gewoonten. Nagelbijten, kauwen op pennen of rietjes, eenzijdig kauwen of heel hard bijten in taai voedsel belasten het kaakgewricht extra. Ook langdurig kauwgom kauwen is bij kaakklachten af te raden.

Warmte helpt bij spierspanning. In onze praktijk adviseren we patiënten regelmatig om een warm kompres op de kaakspieren te leggen voor een paar minuten. Dat kan de spierspanning merkbaar verlagen. Koude werkt beter bij acute ontsteking of zwelling.

Je slaaphouding speelt ook een rol. Op je buik slapen met je hoofd gedraaid belast de nekspieren, die op hun beurt de kaakspieren beïnvloeden. Op je rug of zijkant slapen is gunstiger.

Stress is een bekende uitlokker. Veel mensen knarsen of klemmen onbewust 's nachts wanneer ze onder druk staan. Ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen of mindfulness kunnen helpen de basisspanning te verlagen.

Houden de klachten aan ondanks deze maatregelen? Dan is een intake bij een kaakfysiotherapeut de logische volgende stap. Je weet dan precies wat er speelt en wat daarvoor nodig is.

Kaakfysiotherapie in Nijmegen: twee locaties, geen drempels

MCNO Fysio de Wedren heeft twee locaties in Nijmegen waar je terechtkunst voor kaakfysiotherapie. De eerste is het MCNO Sport- en Revalidatiecentrum, ook bekend als Medisch Centrum Nijmegen Oost. De tweede is Fysiopraktijk De Wedren, centraal gelegen in de stad op de Wedren.

Beide locaties zijn bereikbaar op werkdagen. Op maandag en donderdag zijn we geopend tot 20:00, zodat je ook na een werkdag terecht kunt. Op dinsdag, woensdag en vrijdag zijn we open tot 18:00.

Je hebt geen verwijsbrief nodig van je huisarts of tandarts. Je kunt direct een afspraak maken, of eerst langskomen bij het gratis inloopspreekuur om je klacht te bespreken en te horen of kaakfysiotherapie de juiste stap is. De drempel is bewust laaggehouden: we willen dat je niet langer rondloopt met een klacht die goed behandelbaar is.

MCNO Fysio de Wedren heeft een hoge klantenbeoordeling. Dat is geen toeval: we stellen voor elke persoon en elke klacht een eigen behandelplan op. De kaakfysiotherapeuten werken nauw samen met de andere specialisten binnen de praktijk, zoals de manueel therapeut en de fysiotherapeut, zodat je bij complexe of meervoudige klachten altijd de juiste expertise op je pad krijgt.

Afspraak maken
Klaar om de volgende stap te zetten? Maak direct een afspraak. Géén verwijsbrief nodig, snel een plek beschikbaar.

FAQ

Hoe maak ik een afspraak bij een kaakfysiotherapeut in Nijmegen en heb ik een verwijsbrief nodig?

Je hebt geen verwijsbrief nodig. Je kunt direct contact opnemen met MCNO Fysio de Wedren via de website of telefoon om een afspraak te plannen bij een van de twee locaties in Nijmegen. Als je eerst wilt aftasten of kaakfysiotherapie bij jouw klacht past, kun je ook gebruikmaken van het gratis inloopspreekuur.

Wat is een knakkende of klikkende kaak precies, en hoe ontstaat het?

Een knakkende of klikkende kaak is bijna altijd een teken dat het kraakbeenschijfje in het kaakgewricht, de discus, iets uit zijn normale positie is geraakt. Bij elke beweging van de kaak schuift het schijfje over en terug, wat een klik- of knakgeluid geeft. Oorzaken zijn onder andere stress, tandenknarsen (bruxisme), kaakklem, eerdere trauma of een lang opengehouden mond tijdens een tandheelkundige behandeling.

Wanneer is een knakkende kaak onschuldig en wanneer moet ik actie ondernemen?

Een klikgeluid zonder verdere klachten is vaak onschuldig. Actie ondernemen is verstandig als je ook pijn ervaart rondom de kaak, voor het oor of in de slapen, als je mond minder ver opengaat dan normaal, als je kaken 's ochtends stijf of gespannen aanvoelen, of als je aanhoudende hoofdpijn of nekpijn hebt die je niet kunt verklaren. In die gevallen is een onderzoek door een kaakfysiotherapeut de logische volgende stap.

Wat kan ik zelf doen om mijn klachten te verminderen?

Let op je kaakhouding overdag: kaken ontspannen, tanden licht uit elkaar als je niet kauwt of praat. Vermijd gewoonten die het kaakgewricht extra belasten, zoals nagelbijten of kauwgom kauwen. Breng structureel ontspanning in je dag als stress een uitlokker is. Een warm kompres op de kaakspieren kan spierspanning verlichten. Deze maatregelen helpen, maar vervangen geen professioneel onderzoek als de klachten aanhouden.

Gratis inloopspreekuur
Nog niet zeker of kaakfysiotherapie bij jouw klacht past? Kom langs bij ons gratis inloopspreekuur in Nijmegen. Zonder verwijzing, zonder verplichting.